Во заливот Салех на индонезискиот остров Сумбава, локални рибари на 6 септември 2024 година забележале нешто необично во своите мрежи. Малку по 4:30 часот наутро снимиле кит-ајкула долга околу 1,5 метар.
На прв поглед, глетката можеби не изгледа особено необично кит-ајкулите можат да достигнат огромни димензии. Сепак, овој примерок бил стар само околу четири месеци. Тоа било првото новородено младенче од кит-ајкула забележано во водите на Индонезија и едно од само неколку десетици што науката некогаш ги документирала.
Кит-ајкулата е најголемиот вид риба во светот. Возрасните единки можат да бидат долги повеќе од 10 метри и да тежат колку неколку слонови. Но, и покрај нивната големина и распространетоста во топлите мориња ширум светот, научниците никогаш директно не го набљудувале парењето или раѓањето кај овој вид.
Токму затоа откривањето на младенчето е толку значајно.
Дали заливот Салех е „расадник“ за кит-ајкули?
Научниците веруваат дека заливот Салех би можел да биде важно подрачје за раниот развој на кит-ајкулите.
Заливот е речиси целосно затворен, а преку тесен канал во него навлегува студена вода богата со хранливи материи од длабокиот океан. Околниот екосистем од мангрови придонесува за големо количество планктон и крил, што претставува идеален извор на храна за младите кит-ајкули.
Истовремено, заштитениот залив би можел да им обезбеди и сигурност од предатори.
Сепак, останува една важна непознаница: научниците сè уште не можат да потврдат дека младенчето било родено токму таму. Можно е да пристигнало од друго подрачје и да го избрало заливот како безбедно место за растење.
Токму затоа истражувачите сакаат да продолжат со следење на кит-ајкулите во ова подрачје.
Една женка открила многу за нивното размножување
Една од најважните траги за репродукцијата на кит-ајкулите била откриена уште во 1995 година во Тајван.
Тогаш научниците проучиле женка долга околу 10 метри, која ја нарекле „Megamama“. Во нејзините матки биле пронајдени 304 оплодени јајца и ембриони, што покажало дека кит-ајкулите се ововивипарни јајцата се развиваат во телото на женката, а младенчињата се раѓаат живи и способни самостојно да пливаат.
Подоцнежната генетска анализа покажала дека сите ембриони имале ист татко, што укажало и на можноста женката да може да складира сперма и да ги оплодува јајцата во различни периоди.
Местото каде што младенчињата се раѓаат, сепак, и натаму останува една од големите мистерии на овој вид.
Досега се забележани само 33 младенчиња
Колку е ретко откритието во Индонезија покажува податокот дека науката досега забележала само 33 новородени кит-ајкули.
Интересно е што многу од тие забележувања се случиле во подрачја со многу ниско ниво на кислород во водата. Научниците ја истражуваат можноста таквите зони да претставуваат своевиден „океански штит“ што ги заштитува младенчињата од предатори, бидејќи многу други големи морски животни ги избегнуваат.
Истовремено, на границите на тие зони може да се задржува планктон, што на младите кит-ајкули им обезбедува богат извор на храна.
Засега ова е само научна хипотеза, но фактот дека ретко забележаните младенчиња се појавуваат во слични океанографски услови им дава на истражувачите нова трага.
Заштитата на живеалиштата би можела да биде клучна
Кит-ајкулите денес се загрозен вид, а нивната популација од 1980-тите е намалена за повеќе од половина.
Некогаш масовно биле ловени поради месото и перките, додека денес се соочуваат со други притисоци од климатските промени и риболовот до поморскиот сообраќај.
Во заливот Салех се менува и односот на локалното население кон овие животни. Додека рибарите порано ги доживувале како конкуренција и закана за уловот, кит-ајкулите денес стануваат важен дел од локалниот екотуризам.
Организацијата Konservasi Indonesia сака да воспостави заштитено морско подрачје во северниот дел на заливот, посебно наменето за зачувување на кит-ајкулите.
Научниците сметаат дека заштитата на ваквите клучни живеалишта би можела да има големо значење за обновување на популацијата. Од 25 кит-ајкули што досега биле означени во заливот Салех, повеќето најголем дел од времето го поминуваат токму во тоа подрачје, повремено заминувајќи во отворено море пред повторно да се вратат поради изобилството од храна.
Едно мало младенче така им даде голема трага на научниците. Ако се потврди дека заливот Салех е едно од важните места за раниот живот на кит-ајкулите, заштитата на ова подрачје би можела да помогне овие фасцинантни животни и во иднина да продолжат да ги населуваат океаните.
Извор: odrzime.rs
